لک پوستی و پاسخ به سوالات متداول شما

لک‌ها چرا و چطور روی پوست ظاهر می‌شوند؟

قبل از اینکه به دنبال درمان معجزه‌آسای لک باشیم، اول باید در مورد دلیل بروز لک بدانیم. سلول‌های ملانوسیت پوست وظیفه ساختن ماده ملانین را دارند. برحسب میزان ملانین، پوست سفید، سبزه یا سیاه می‌شود. در یك فرد ممكن‌است بخشی از پوست بدن دچار كاهش یا افزایش میزان ملانین شود كه باعث بروز لك‌های تیره یا سفید خواهد شد. رنگ‌پذیری پوست به هموگلوبین، کاروتنوئید و ملانوسیت‌ها بستگی دارد و بیشترین تاثیر را ملانین بر رنگ پوست می‌گذارد. تغییرات رنگ پوست به 2 شکل است؛ یا رنگ ذاتی و ژنتیکی است یا اکتسابی که در اثر مواجهه با نور خورشید بروز می‌کند. در نواحی مختلف بدن چون تراکم ملانوسیت‌ها یا سلول‌های حاوی ملانین تفاوت دارد، رنگ پوست ممکن است متفاوت باشد. در اثر تحریکات درونی و بیرونی و افزایش سلول‌های رنگ‌‌ساز، لک‌های پوستی ظاهر می‌شود. عوامل مختلفی در این بین نقش دارد که از آن جمله می‌توان به اختلالات ژنتیکی، عفونت‌های موضعی، داروها، مواد‌شیمیایی، تغذیه و سوءتغذیه، بدخیمی‌های پوستی، اختلال‌های هورمونی، بارداری و… اشاره کرد.

گرچه میزان شیوع لک‌های ناشی از نورآفتاب بیشتر است اما لک‌های سفید هم وجود دارد و مهم‌ترین علت بروز این لک‌ها بیماری ویتیلیگو یا برص است. برص یك اختلال خودایمنی است كه در آن سیستم دفاعی بدن علیه سلول‌های ملانوسیت پادزهر ترشح می‌كند و آنها را از بین می‌برد لک‌ها برحسب اینکه سفید باشند یا تیره و دلیل بروز آنها درمان‌های مختلفی دارند.

آیا لکه های سفید درمان می شوند؟

درمان‌ بیماری‌های خودایمنی یا اتوایمیون معمولا آسان نیست. در بیماری برص، لك‌های سفید، كوچك و بزرگ، متعدد و قرینه روی پوست دیده می‌شود كه هیچ‌ سوزش، خارش یا دردی ندارند. فقط ظاهر پوست دو رنگ می‌شود. لک‌های برص به‌خصوص در افرادی كه پوست تیره دارند، واضح‌تر است. بیماری‌های دیگر از قبیل قارچ‌های پوستی (تینه‌آورسیكالر)، نورآفتاب، بعضی خال‌های سفید، جوشگاه‌های بهبودیافته پوستی و … نیز باعث بروز لك‌های سفید یا روشن می‌شوند ولی تشخیص این‌ لك‌ها همیشه با معاینه بالینی مقدور نیست و برای تشخیص قطعی باید از روش‌های آزمایشگاهی استفاده كرد اما لك‌های تیره پوستی به دلایل مختلف و در هر قسمتی از سطح پوست بدن ظاهر می‌شوند ولی بیشتر روی پوست صورت كه بیشتر تحت ‌تاثیر نور‌آفتاب است دیده می?شوند. لك‌های تیره پوستی شامل كك‌ومك، كلوآسما، خال‌های مسطح، لك‌های تیره‌ بعد از بهبود ضایعات پوستی و… هستند

 

آیا برای هر دو نوع لک درمان‌های یکسانی وجود دارد؟

نه، برای بیماری برص و لک‌های سفید ناشی از آن كه در اثر تابش آفتاب شدت می‌یابند، باید از كرم‌های ضدآفتاب وسیع‌الطیف به‌خصوص برای قسمت‌های در معرض نورآفتاب مانند صورت و پشت دست‌ها استفاده كرد. مواد آرایشی رنگی كه رنگ لك‌های صورت را با پوست طبیعی اطراف لك همرنگ می‌كند نیز از نظر روانی به بیمار كمك می‌كند.

گاهی نیز پزشك برای بعضی از بیماران استروییدهای موضعی تجویز می‌كند. البته مصرف استروییدها نباید خیلی طولانی شود و پزشك آنها را پس از مدتی قطع و به جای آن تركیب‌های غیراستروییدی تجویز می‌كند زیرا مصرف طولانی‌مدت استروییدهای موضعی، باعث بروز عوارض جانبی مانند تحریك رنگ‌سازی از نواحی فولیكول‌های مو و ایجاد رنگ تیره روی لك‌های سفید می‌شود. نوردرمانی یا فوتوتراپی موضعی یا سیستمیك با اشعه ماورای‌بنفش تا حدودی در درمان برص موثر است ولی باید تحت‌نظر متخصص پوست انجام شود. گزارش‌هایی از رنگ‌سازی مجدد به دنبال درمان یا لیزر نیز وجود دارد ولی این درمان هنوز در مرحله تكوین است و به همه بیماران توصیه نمی‌شود.

ممكن است پزشك متخصص پوست بعد از بررسی كامل بیمارانی كه بیش از60 درصد پوست بدنشان درگیر شده است، از تركیب ‌ایمونوبنزن 20 درصد برای از بین بردن بقیه رنگ طبیعی پوست استفاده کند تا یكدست سفید شود. در این صورت مراقبت كامل و دقیق و دوری از نورآفتاب ضروری است.

 در مورد لک‌های تیره چطور؟

از شایع‌ترین لک‌های تیره کك‌ومك است که در افرادی كه استعداد ژنتیكی دارند و از دوران كودكی در معرض آفتاب قرار گرفته‌اند، روی صورت و نواحی دیگر پوست ظاهر می‌شود. کک‌ومک‌ها به درمان‌ها خیلی خوب جواب می‌دهند ولی از آنجا كه بیمار از لحاظ ژنتیكی مستعد است، دوباره عود می‌کنند. نوع دیگری از کک‌ومک، كلوآسماست كه به لك بارداری هم شهرت دارد. این لک‌ها به رنگ قهوه‌ای در صورت و گردن زنانی كه استعداد و زمینه ژنتیكی دارند، در دوران بارداری بروز می‌کنند البته ممکن است زنان غیرباردار هم به آنها مبتلا ‌شوند. حدود10 درصد موارد، این لك‌های تیره آهسته و تدریجی در مردان پدیدار می‌شوند و پس از قرارگرفتن در نورآفتاب شدت می‌یابند. لک بارداری معمولا پس از ختم بارداری یا با قطع مصرف داروها پس از چند ماه از بین می‌رود یا كاهش می‌یابد.

 

برای درمان لک‌های تیره چه روش‌هایی پیشنهاد می‌شود؟

به حداقل رساندن تماس با نورآفتاب، به‌خصوص، در اواسط روز و پوشیدن كلاه لبه‌دار، به‌خصوص در آقایان از درمان‌های اصلی است. مصرف كرم‌های ضدآفتاب نیز ضروری است. بیماران برای آرایش باید از پودرهای آرایشی معدنی استفاده كنند

نه شیمیایی. درمان‌های دارویی هم شامل تركیب‌های هیدروكینون، ترتینویین موضعی و داروهای دیگر است كه با توجه به شرایط بیمار پزشك یك یا مخلوطی از آنها را تجویز می‌كند. لیزر ان‌دی‌یگ و Q سوییچ نیز در كك‌ومك بسیار موثر است ولی در لک بارداری تاثیر چندانی ندارد و برای همه تجویز نمی‌شود

 در مورد شایع‌ترین دلیل بروز لک برایمان بگویید:

شایع‌ترین علت بروز لک، نور آفتاب است و شایع‌ترین نوع لک، لک‌های بارداری است که بیشتر در خانم‌ها به رنگ قهوه‌ای به شکل قرینه و به‌تدریج ظاهر می‌شود. بعضی خانم‌هایی که از قرص‌های جلوگیری از بارداری استفاده می‌کنند نیز دچار همین لک‌ها می‌شوند. گاهی بعد از اتمام بارداری یا قطع مصرف قرص، لک برطرف می‌شود اما گاهی تا سال‌ها باقی می‌ماند.

 

 

آیا لک‌ها در سن یا جنس خاصی شایع‌ترند؟

این به دلیل بروز لک بستگی دارد. برخی لک‌ها در مردان و برخی در زنان شایع‌ترند و برخی به دوران کودکی مربوط هستند و برخی در سالمندی ظاهر می‌شوند.

 

آیا تغذیه هم در بروز لک تاثیر دارد؟

بله، برخی لک‌ها به دنبال کمبود ویتامین B12 بروز می‌کند. این لک‌ها در افرادی که پوست تیره دارند شایع‌تر است. کمبود ویتامین‌ A، اسید فولیک و کم‌خونی هم می‌تواند باعث بروز این مشکل شود.

 

داروها چطور؟ می‌توانند عامل بروز لک باشند؟

بله، بسیاری از افراد می‌گویند از پوستشان در برابر آفتاب محافظت می‌کنند اما دلیل بروز لک را نمی‌دانند. مصرف برخی داروها از جمله قرص‌های ضدبارداری، ضدمالاریا و برخی داروهای روان‌پزشکی رنگ قهوه‌ای یا آبی تیره روی پوست ایجاد می‌کند. داروهای شیمی‌درمانی و داروهایی که پوست را به نور حساس می‌کنند نیز می‌توانند باعث بروز لک باشند.

 

اینکه می‌گویند روی زخم‌های تازه‌ ترمیم‌ شده هم باید کرم ضد‌آفتاب زد چون آفتاب باعث لک در محل جای زخم می‌شود، درست است؟

بله، برخی لک‌ها به دنبال التهاب پوست ایجاد می‌شوند. پوست کسانی که دچار آکنه هستند، زخم می‌شود یا جوش‌هایشان را دستکاری می‌کنند، مبتلا به لوپوس هستند یا پوستشان تحت سایش است یا لیزر می‌کنند اگر در تماس با نور آفتاب باشند، تیره می‌شود. کسانی که صورت را کیسه می‌کشند هم ممکن است با تکرار این عادت دچار لک شوند.

 

بیماری‌ها چطور؟

بیماری هم می‌تواند عامل بروز لک باشد. در پوست مبتلایان به برخی بیماری‌ها از جمله آسم، مشکلات کبدی و ریوی، روماتیسم و… لک‌های تیره به‌وجود می‌آید.

 

آیا ممکن است شغل هم در شکل‌گیری لک‌های پوستی تاثیر داشته باشد؟

بله، مثلا لک‌های شغلی به دنبال تماس پوست با آسفالت یا ترکیب‌های روغنی و نور خورشید به‌وجود می‌آیند. این نوع لک‌ها باید حتما به‌وسیله پزشک بررسی و اگر لازم است، نمونه‌برداری و درمان شوند. گاهی هم پدها و ادکلن‌ها عامل بروز لک هستند. وقتی برخی ترکیب‌های شیمیایی عطرها و ادکلن‌ها روی پوست اسپری می‌شود، لک تیره ایجاد می‌کند. این مشکل به‌خصوص در آقایانی که ادکلن را به گردن یا پشت گوش اسپری می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود.

 

آیا می‌توان از بروز لک‌ها پیشگیری کرد؟

در مورد برخی لک‌ها بله اما برخی دیگر مثل کک و مک ژنتیکی هستند و راه پیشگیری ندارند. از بروز لک ناشی از داروها یا بیماری‌ها هم نمی‌توان پیشگیری کرد، مگر اینکه دلیل بروز بیماری را رفع کرد. بیشتر داروها را هم باید شب‌ها استفاده کرد تا حساسیت به نور بیشتر نشود. یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از بروز بسیاری از لک‌ها استفاده مکرر و مرتب از ضدآفتاب‌هاست که باید باتوجه به SPF تعیین‌شده و نوع پوست فرد استفاده شود.

قرار نگرفتن در نور شدیدآفتاب مخصوصا بین 10ساعت صبح تا 4 بعد از ظهر و استفاده از پوشش مناسب یعنی کلاه و عینک آفتابی می‌تواند کمک‌کننده باشد. ترکیب‌های شیمیایی نباید با پوست در تماس مستقیم باشند و اگر با توجه به شغلتان با این مواد در تماس هستید، باید از محافظ‌هایی مثل دستکش و ماسک استفاده کنید. عطر را هم باید به لباس اسپری کرد.

لک صورت یا ملاسما:

لک صـورت یا ملاسـما عـارضه پوستی شـایعی به خصوص در دختران و خانم های جوان است. این عارضه به صورت لکه های قهـوه ای  روشن تا تیره بر روی گونه ها؛ پیشانی و چانه و لب بالا اکثراً دو طرفه و قرینه دیده می شود شـایع ترین سنین بروز آن 20 تا 30 سالگی است اگرچه در دوره ی یائسگی هم ممکن است دیده شود و در خانم ها بیشتر از آقـایان است…

عـلت های مختلفی در ایجـاد آن نقـش دارند ولی عامل اصلی تشدید کننده بیماری را اشعـه ماوراء بنفش خورشید می دانند.

علل

1) مصرف دارو به خصوص داروهای پیشگیری از حاملگی ( به صورت قرص، تزریقی و یا کاشتنی ) و…. داروهای دیگر نیز در بروز آن نقش دارند.

2) تغییـرات هورمونی در بـدن از جـمله کـیست های متعـدد تخمــدان ( PCO ) و یا بیماری غــده فوق کلیوی.

3) برخی عطرها و دئودورانت ها و لوازم آرایشی نیز می توانند این ضایعات را ایجاد کنند.

استفاده از لایه‌بردارهای شیمیایی یا طبیعی را هم برای درمان لک پیشنهاد می‌کنید؟

این نوع درمان‌ها کوتاه‌مدت هستند و پایدار نیستند و در صورتی که فرد درمان‌های دیگر را دنبال یا از پوست خود در برابر آفتاب محافظت نکند، فایده چندانی نخواهند داشت. البته انجام سرخود آنها بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.

آیا جدید یا قدیمی بودن لک هم در درمان آن موثر است؟

بله، هرچه لک جدید‌تر باشد، درمان راحت‌تر و سریع‌تر انجام می‌شود و هرچه ملاسما عمقی‌تر شود درمان سخت‌تر و زمان‌بر‌تر خواهدبود بنابراین به محض بروز لک باید فورا به پزشک مراجعه و درمان‌ها و پیشگیری‌های لازم انجام شود.

 

کدام لک‌ها از دوران کودکی ظاهر می‌شوند؟

کک و ‌مک از 5 سالگی ظاهر و بیشتر روی نقاط باز بدن دیده می‌شود. این نوع لک مخصوصا در افرادی که پوست روشن و موهای قرمز یا چشمان آبی دارند بیشتر دیده می‌شود و با افزایش سن روشن‌ می‌شود. کک‌ و مک گرچه از نظر زیبایی آزاردهنده است اما خطری برای سلامت ندارد.

 

کدام لک در سالمندی ظاهر می‌شود؟

لک‌های پیری که از نامشان هم مشخص است به دنبال تماس طولانی مدت با نور آفتاب و افزایش سن ظاهر می‌شوند. این لک‌ها مسطح و قهوه‌ای‌رنگ در صورت و پشت دست‌ها هستند و به مرور پررنگ‌تر و وسیع‌تر می‌شوند و باید حتما معاینه شوند زیرا ممکن است به ضایعات بدخیم تبدیل ‌شوند.

 

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *